موزه فرش جمهوری آذربایجان (به ترکی آذربایجانی- Azərbaycan Xalça Muzeyi)، موزه‌ای ست که، نمونه‌های منحصر به فرد هنر قالی بافی و هنرهای کاربردی مردمی فرهنگ و هنر مردم آذربایجان را به همراه زیباترین و متمایزترین آثار هنرمندان مدرن در یک جا به گرد هم می‌آورد.

موزه فرش جمهوری آذربایجان از نظر ارزش و اهمیت فرشهای موجود در خزانه خود، بزرگترین کلکسیون فرش در دنیا می‌باشد که، اولین موزه اختصاصی و متنفذ در عرصهٔ هنر قالی بافی است. [۲]

بنابه یافته‌های کاوش‌های باستان شناسی، هنر قالی بافی در قلمروی آذربایجان در دوران عصر برنز (هزاره دوم قبل از میلاد) موجود بوده‌است. مورخان باستانی چون «هرودوت»، «کلودالیان» و «کسنوفون»، همچنین تاریخدانان عربی قرون وسطی و «نظامی گنجوی» (قرن ۱۲) و «خاقانی» (قرن ۱۲) ، شاعران آذربایجانی گزارش‌های زیادی در مورد قالی آذربایجانی مخابره نموده‌اند.

در بین قرنهای ۱۳ تا ۱۴ کالاهای قالی و محصولات فراوانی مربوط به این هنر از آذربایجان به کشورهای اروپایی صادر می شده‌است. مصوران اروپایی این قالی‌ها را که با تزیینات لطیف و نقوش ظریف و نفیس خود توجه‌ها را به خود جذب می‌کردند، در آثار خود نقاشی کرده‌اند. به عنوان مثال: در اثر «مریم با نوزاد خود» «هانس مملینگ»، نقاش هلندی قالی «زیوه» «قوبا» زیر پای مریم تصویرگری گردیده است. افزون بر این، در اثر «روحانی و میرم» «آن وان اِک»، مصور هلندی، فرش «زیوه»، در اثر «محراب» اش بساط «شیروان» و همچنین در اثر «Madonna Vander Pole» وی قالی قوبای آذربایجان به صورت پیکره نقاشی گردیده‌اند.[۳]

در طول تاریخ، مردم آذربایجان نمونه‌های ارزنده قالی همچون «پالاس»، «جاجیم»، «گلیم»، «شدّه»، «زیلو»، «وِرنی» و «سوماخ» دوخته اند که، اکنون برخی‌ها از آن‌ها در نمایشگاه موزه فرش جمهوری آذربایجان نمایش داده می‌شوند.

قالی‌های متعلق به مدارس قالی بافی آذربایجانی نظیر «باکو»، «قوبا»، «شیروان»، «گنجه»، «قازاخ»، «قره باغ» و «تبریز» در این موزه در معرض نمایش گذاشته شده‌اند. [۴]

علاوه بر فرش ها، زیورآلات فلزی گرانبها، اسلحه‌های سرد، اشیاء سینی، کاغذی، شیشه ای، درختی و سنگی از جمله اشیاء نمایشی می‌باشند که، در نمایشگاه موزه وجود دارند. [۵]

بازدیدکنندگان موزه می‌توانند با پوشیدن لباس ملی آذربایجانی در مقابل اشیاء نمایشی مورد علاقه خود عکس بگیرند. موزه فرش در شهر شوشای جمهوری آذربایجان نیز شعبه‌ای داشت که، پس از تسخیر قره باغ کوهستانی از سوی ارمنستان، تعطیل شد و در موزه فرش در باکو به فعالیت خود ادامه داد.
موزه فرش باکو محل نمایش بزرگترین مجموعه فرش‌ها و قالیچه‌های آذربایجانی با طرح‌ها، رنگ‌ها و جنس‌های گوناگون است. این موزه به نام لطیف کریموف، طراح معروف فرش، نام‌گذاری شد. به طور کلی مجموعه این موزه شامل ۱۰۰۰۰ نمونه اثر فلزی و سرامیکی متعلق به قرن ۱۴، جواهراتی از عصر برنز، فرش‌ها و قالی‌هایی از قرن ۱۷ تا ۲۰، لباس‌های ملی و طرح‌های گلدوزی سنتی و آثار هنری مدرن؛ می‌باشد.
تنوع فرش درموزه فرش باکو
انواع گوناگونی از فرش‌ها و قالی‌های مدرن و باستانی از سراسر آذربایجان و دیگر کشورها جمع‌آوری شده و برای نمایش در موزه فرش، بر اساس طرح و گونه دسته‌بندی شده‌اند. نمایشگاه‌ها بر اساس مکان بافت فرش‌ها و نوع بافت‌شان(منگوله‌دار، نقش برجسته، مسطح) سازماندهی شده‌اند. برخی از این فرش‌ها متعلق به قسمت‌ها و روستاهایی هستند که جنوب آذربایجان و در ایران قرار دارند یا جزو خاک گرجستان یا ارمنستان هستند.بیش از ۶۰۰۰ فرشِ این موزه حدود ۱۳۰۰ عدد دائماً در معرض ديد هستند.پیشنهاد میدهیم با رزرو تور ارزان باکو از این موزه دیدن کنید.
اثر فرش تبریز در موزه فرش باکو
یکی از قدیمی‌ترین فرش‌های موزه فرش باکو، قطعه‌ای متعلق به قرن ۱۷ از مدرسه فرش تبریز است. مدرسه فرش تبریز در سال ۱۳۱۰ ه.ق تاسیس شد. نقش قالی‌های تبریزی معمولاً صحنه شکار، گل و شاخسارهای رنگی یا تصویر شعرا و ادیبانی چون نظامی و عمر خیام است. یکی دیگر از فرش‌های موزه در واقع قدیمی‌ترین فرشی است که از تبریز به باکو آورده شده و به نام شاه عباس نام‌گذاری شده است.
امکانات موزه فرش آذربایجان

در موزه فرش آذربایجان امکانات مختلفی از آتلیه عکاسی تا سالن های مختلفی جهت برگزاری مراسم و رویدادها وجود دارد:

کتابخانه: کتابخانه موزه فرش آذربایجان کتاب های شاخصی در زمینه های علم و فرهنگ، فلسفه، داستان، هنر، سیاست و تاریخ دارد.
لابی موزه برای برگزاری نمایشگاه و رویدادها: این سالن در حدود 600 متر مربع وسعت دارد. اجاره یک روزه 800 منات آذربایجان (معادل 2,710,400 تومان)
سالن نمایشگاه و رویدادها: این سالن که وسعتی برابر با 240 متر مربع دارد و برای برگزاری نمایشگاه های تخصصی و هنری بسیاری مناسب است؛ چرا که سالن نمایشگاه ها از تجهیزات تصویری، ایمنی و نورپردازی خوبی برخوردار است. اجاره یک روزه این سالن 400 منات آذربایجان (معادل 1,355,200 تومان) بوده و لازم است حداقل برای 3 روز اجاره کنید.
سالن کنفرانس طبقه اول: در طبقه اول موزه سالنی با وسعت 75 متر مربع وجود دارد که حدود 60 تا 70 نفر را در خود جای می دهد. این سالن به پروژکتور و وای‌فای مجهز است و اجاره یک روزه آن برابر با 400 منات آذربایجان (معادل 1,355,200 تومان) است.
سالن نمایشگاه و رویدادها طبقه سوم: وسعت این سالن برابر با 500 متر مربع است و فضای مناسبی برای برگزاری نمایشگاه های بزرگ محسوب می شود. اجاره یک روزه این سالن 600 منات آذربایجان (معادل 2,032,800 تومان) است.
سالن کنفرانس طبقه سوم: این سالن با گنجایش 46 نفری خود به پروژکتور مجهز است و برای یک روز، اجاره ای 300 منات آذربایجان (معادل 1,016,400 تومان) دارد.
میز بوفه: اگر به دنبال آن هستید تا در حین برگزاری نمایشگاه یا رویدادِ خود از مهمانان پذیرایی کنید، میز بوفه موزه انتخاب خوبی است. بر روی این میز انواعی از پیراشکی ها، شیرینی های بومی کشور، دسر و نوشیدنی های سرد و گرم قرار می دهند. در صورتی که تمایل داشتید، امکان آن را دارید تا منوی روی میز را تغییر بدهید.
عکاسی با لباس محلی: در موزه فرش آذربایجان به سراغ بخش آتلیه بروید، لباس های رنگارنگ و محلی این دیار را به تن کنید و عکسی به یادگار بگیرید. هزینه این عکاسی برابر با 15 منات آذربایجان (معادل 50,820 تومان) است.
خرید عکس: در صورتی که با بازدید از موزه فرش، عکسی توجه شما را جلب کرد و دل تان خواست آن را با کیفیت بالا داشته باشید، می توانید از این لینک برای سفارش آن اقدام کنید.
فروشگاه آنلاین: در موزه فرش آذربایجان، فروشگاه آنلاینی وجود دارد که امکان خرید اینترنتی از فرش های جذاب موزه را برای شما مهیا می کند. برای اطلاعات بیشتر از کالاها و قیمت ها، اینجا را ببینید.
هزینه ها:

هزینه ورود بزرگسالان: 7 منات آذربایجان (معادل 23,716 تومان)
هزینه ورود دانش آموزان: 3 منات آذربایجان (معادل 10,164 تومان)
هزینه ورود کودکان زیر 6 سال: رایگان
هزینه ورود بزرگسالان + راهنما: 10 منات آذربایجان (معادل 33,880 تومان)
هزینه ورود دانش آموزان+ راهنما: 6 منات آذربایجان (معادل 20,328 تومان)
عکاسی با دوربین حرفه ای: 10 منات آذربایجان (معادل 33,880 تومان)
دیدنی های اطراف موزه فرش آذربایجان

ونیز کوچک | Mini-Venice: فاصله 400 متر
مرکز خرید پارک بولوار | Park Bulvar Mall: فاصله 2.2 کیلومتر
قلعه دختر باکو | Qız Qalası: فاصله 2.7 کیلومتر
برج های شعله باکو | Flame Towers: فاصله 3 کیلومتر
مرکز تاریخی شهر باکو | Icherisheher: فاصله 3.5 کیلومتر